Lezersredacteur

Schuttingtaal

Misschien is een woord als 'schuttingtaal' wel helemaal achterhaald. Als een woord veel wordt gebruikt  heet het dat niet gewoon spreektaal? Vorige week het artikel gelezen over de soms wat gewaagde taal in carnavalsliedjes. Met de New Kids en Jos van Oss is er volgens de strekking van dat artikel weinig nieuws onder de zon. Carnaval heeft altijd al  grenzen opgezocht.

Ik ben de 'omstreden' teksten in de afgelopen dagen maar weinig tegengekomen op de kledij van carnavalsvierders. Maar juist in Den Bosch verscheen  in de krant van zaterdag een foto van een scholier met op zijn shirt de tekst van de New Kids: Ge kunt de groeten uit Brabant krijgen. Kut!

Waarom nou juist die foto, zo luidde meteen de vraag. Het leverde in de krant van dinsdag een ingezonden brief op, waarin een lezer onder de kop 'Platvloers' van leer trekt tegen de plaatsing. Omdat die eerste foto alleen maar in de Bossche editie stond en de ingezonden brief in alle edities is te lezen is ter illustratie diezelfde foto in de krant bij de brief geplaatst. Lezers moeten tenslotte weten waar we het over hebben, nietwaar? En daarmee is het een schandvlek geworden voor nog meer lezers, tenminste als ik moet afgaan op een reactie van weer een andere lezer.

Het is taal die ik persoonlijk nooit gebruik en die ik geen verrijking vind van de manier van omgaan met elkaar. Ook al vind ik het mallotig, de New Kids zijn aardig populair, datzelfde geldt voor het 'liedje'  van Jos van Oss die een zachte G verbindt met een harde L. Moet ik of moet de krant daarom de zedenmeester uit gaan hangen? Lijkt me van niet. Maar om zo'n foto nou twee keer te plaatsen?

Even pauze

Schuttingtaal

Misschien is een woord als 'schuttingtaal' wel helemaal achterhaald. Als een woord veel wordt gebruikt  heet het dat niet gewoon spreektaal? Vorige week het artikel gelezen over de soms wat gewaagde taal in carnavalsliedjes. Met de New Kids en Jos van Oss is er volgens de strekking van dat artikel weinig nieuws onder de zon. Carnaval heeft altijd al  grenzen opgezocht.

Ik ben de 'omstreden' teksten in de afgelopen dagen maar weinig tegengekomen op de kledij van carnavalsvierders. Maar juist in Den Bosch verscheen  in de krant van zaterdag een foto van een scholier met op zijn shirt de tekst van de New Kids: Ge kunt de groeten uit Brabant krijgen. Kut!

Waarom nou juist die foto, zo luidde meteen de vraag. Het leverde in de krant van dinsdag een ingezonden brief op, waarin een lezer onder de kop 'Platvloers' van leer trekt tegen de plaatsing. Omdat die eerste foto alleen maar in de Bossche editie stond en de ingezonden brief in alle edities is te lezen is ter illustratie diezelfde foto in de krant bij de brief geplaatst. Lezers moeten tenslotte weten waar we het over hebben, nietwaar? En daarmee is het een schandvlek geworden voor nog meer lezers, tenminste als ik moet afgaan op een reactie van weer een andere lezer.

Het is taal die ik persoonlijk nooit gebruik en die ik geen verrijking vind van de manier van omgaan met elkaar. Ook al vind ik het mallotig, de New Kids zijn aardig populair, datzelfde geldt voor het 'liedje'  van Jos van Oss die een zachte G verbindt met een harde L. Moet ik of moet de krant daarom de zedenmeester uit gaan hangen? Lijkt me van niet. Maar om zo'n foto nou twee keer te plaatsen?

Soepzootje of chaos?

Koppen uit kranten van vandaag:

Brabants Dagblad: Chaos na vrees voor aanslag (voorpagina)

De Telegraaf: Soepzootje rond bommelding  (pagina 7)

De Volkskrant: Een terrorist? 'Meneer komt u maar even mee' (voorpagina)

AD: Verwarde man zaait paniek op station van Den Bosch (pagina 5)

Trouw: 'Rustig, u maakt mensen bang' (pagina 5)

Krantenverslagen van vandaag over de bommelding gisteren in Den Bosch. Als altijd weet De Telegraaf er weer een heel opvallend nieuw woord voor te vinden. Soepzootje. Iets loopt in de soep en mensen maken er een zootje van. 'Soepzootje' is geen Nederlands, maar het is voor iedereen meteen duidelijk. Want het liep aardig in de soep en er wat heel wat chaos, een zootje dus. Knap gevonden zo'n woord, al zou ik het in onze eigen krant niet graag aantreffen. Het is me toch iets te ordinair.

Opvallend ook de plek waar het nieuws van de bommelding terecht is gekomen. Dat het Brabants Dagblad flink uitpakt is vanzelfsprekend. Het gebeurde bij de redactie op de stoep, bij wijze van spreken. Als eerste er bij en mede daardoor de mooiste foto die ik er van heb gezien, al die mensen voor het station. Alleen de Volkskrant brengt het ook op de voorpagina, niet als nieuws maar in een wel erg badinerend stukje. Voor Trouw en het AD is het goed voor  pagina 5 van de krant. Voor AD is het nieuws, ook Trouw slaat een meer beschrijvende toon aan.

Nieuws dichtbij huis krijgt altijd meer aandacht. Logisch dat het Brabants Dagblad royaal uitpakt, ook al blijkt er achteraf weinig gevaar te zijn geweest. Den Bosch stond wel op stelten! Voor Brabants Dagblad blijft datnieuws groot , voor de landelijke kranten  is het door de afloop bijna niet meer dan een incident. Goed voor pagina 5 of pagina 7.

Met naam en al!

Een held bij naam noemen als de politie hem van onoorbare handelingen verdenkt, mag dat zo maar? Ja, dat mag zo kan iedereen concluderen na de publicaties van het Brabants Dagblad over de Bossche drager van de Militaire Willemsorde.

Natuurlijk, ik heb het over Marco Kroon, sinds vorig jaar nationaal bekend en beroemd vanwege zijn optreden  als militair en de hoogste militaire onderscheiding die hij daarmee verdiende.  Een voorbeeld voor iedereen! Alleen al daarom wordt er met een vergrootglas naar hem gekeken. En geheel volgens de redactionele beleidsregels verschijnt hij met naam en al in de krant nu hij door de politie op de korrel wordt genomen. Juist dat leidt tot verontwaardigde reacties. Niet alleen bij de lezerstelefoon of in ingezonden brieven, nee het is wederom het internet dat de verontwaardiging het felst en het meest frequent verwoordt. Slechts een enkeling die treurt om het feit dat een held van zijn sokkel dreigt te vallen. De meeste 'reageerders' op de site richten hun pijlen op de boodschapper, de krant. De man is onschuldig tot hij is veroordeeld en dus hoort zijn naam niet gemeld te worden. Het eerste klopt  helemaal, in onze rechtsstaat is iemand onschuldig totdat het tegendeel  is bewezen. Daarom vermeldt de krant als regel geen namen van verdachten. Zoals altijd is er een 'tenzij', in dit geval het bekende Nederlanderschap. Lees de beleidsregels er nog maar eens op na.

Opvallend dat er ineens zoveel 'reageerders' tamboereren op de onschuld en het achterwege laten van de naam van de Bossche held. Dat is normaal gesproken op internet heel anders. De krant  krijgt aan de lopende band het verwijt naar het hoofd geslingerd, dat de redactie de kop in het zand steek als het gaat om personen, die worden verdacht van strafbare feiten. Namen horen erbij, schreeuwt het internetpubliek. En nu ineens het tegendeel. Het kan snel omslaan!

Is het hier oorlog?

Ooit zag ik in een onrustig verlopen demonstratie een bord met de tekst 'Is het hier oorlog?' Zover is het toen niet gekomen. Gisteren in de krant leek dat in het geval te zijn geweest in Valkenswaard. Een sportwedstrijd afgelopen weekeinde van de plaatselijke De Valk tegen WSC uit Waalwijk had blijkens het korte verslag in de krant alles van een zware en vooral gewelddadige veldslag.

De kop: WSC verzuimt grote scalp te pakken. Krijgszuchtige taal uit de indianenwereld, waar ik als kind van kon smullen in de boeken van Arendsoog en Witte Veder. Heel verantwoorde boeken, want dodelijk geweld kwam er nauwelijks in voor. Lezen we verder dan blijft het verslag van de voetbalwedstrijd van WSC tegen het Valkenswaardse De Valk een gewelddadig karakter houden. Want, zo lees ik, WSC had De Valk op de 'pijnbank' kunnen leggen, 'maar de Waalwijkers vergaten bij de stand 1-2 de trekker over te halen'. Nou, nou, heftige scènes daar in Valkenswaard!

In de sportverslaggeving is beeldende taal niet ongebruikelijk. In zijn enthousiasme kan een verslaggever soms ver gaan. Scalperen, op de pijnbank leggen en vervolgens afschieten lijkt we wat al te beeldend. Akkoord, het is voetbal, maar zo bloederig hoeft het van mij nou ook weer niet.

Niet versleten

Pauw en Witteman gisteravond: een van de gasten was de in Rusland stinkend rijk geworden Derk Sauer. Hij is een van de financiers van de nauwelijks bekeken televisiezender Het Gesprek en binnenkort voor een paar procenten aandeelhouder  van NRC Handelsblad. Dan ben je in de ogen van de duo  P. en W. al heel wat! Krullenbol Pauw was op dreef. Dat Sauer zich inlaat met een dagblad vond hij maar niks. Een dagblad, puh, dat is toch helemaal passé. Oud nieuws, niet interessant, is van geen waarde meer en heeft de mensheid niets meer te vertellen. Het zal wel prikkelend bedoeld zijn. Sauer had er geen zinnig antwoord op. 'Content-versterking' is het enige dat me bijgebleven is. Een dagblad niet interessant meer? Kom nou toch! Dagelijks  interessant genoeg voor een paar miljoen mensen om te lezen. Waar zouden trouwens al die nieuwsrubrieken zijn en  vooral al die nieuwssites op internet zonder de dagbladen? Het zou een schrale vertoning worden.

Ik heb heel andere ervaringen, al ben ik natuurlijk hartstikke partijdig als krantenman. Vier keer stond ik de afgelopen dagen voor een schoolklas, twee keer op de Aquamarijnin Den Bosch, twee keer op 't Palet in Dinther. Beide scholen hebben een mediaproject, De Aquamarijnkinderen maken een krant over de natuur in de omgeving van de school, de Paletkinderen zijn nog grootser bezig met een multimediaproject, waarbij ze in groepjes van twee of meer kinderen allerlei onderwerpen  moeten uitdiepen die met communicatie te maken hebben. Mijn rol was bescheiden: vertellen over de krant, over wat nieuws is en hoe je artikelen schrijft en interviews houdt. Waar ik mijn optimistische kijk van heb gekregen? Heel duidelijk, vrijwel alle kinderen kennen de krant en heel veel kinderen lezen stukjes uit de krant. Ha, denkt u, natuurlijk zeggen ze dat tegen de journalist die voor de klas staat! Ik heb het daar niet bij gelaten en gevraagd wat ze dan wel  in de krant hadden gelezen die dag of die week ervoor. Dat gaf mij het goede gevoel, want er kwam steeds aardig wat voor de dag, van sport tot strips en van de foto uit de buurt tot de mooie winterprentjes. En nu ik toch zo blij bezig ben nog even iets over de vierdeklassers van gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel. Een maand lang zijn ze met een groot project bezig over Rusland. Over onderwerpen als  armoede, globalisering en cultuur maken ze een film van 15 minuten en - jawel! - twee krantenpagina's. Ook zij spiegelen zich daarbij aan de krant, ook zij lezen de krant zo bleek me bij mijn bezoek aan die school.

Ik durf het hardop te zeggen: het dagblad is oud, maar nog lang niet versleten.

Iedereen weet het precies

Het blijft lastig. De verwijten vliegen je al snel om de oren: censuur! Vanochtend hebben we rigoureus ingegrepen en bij twee artikelen op de site alle reacties geschrapt en een einde gemaakt aan de mogelijkheid om nog verder te reageren. Dat is me nogal een ingreep, maar er zat niks anders op. Veel van de reacties konden niet door de beugel, zo oordeelden we.
Donderdag overleed een Bossche vrouw na een aanrijding. In de eerste berichten was er sprake van een inhaalmanoeuvre die fataal zou uitpakken. Het gebeurde in de wijk Kruiskamp, de automobilist was 23 jaar en zijn auto was een BMW. Uitgeprint op A-viertjes leverde het 12 pagina's aan reacties op. En op een enkele uitzondering na leek het of iedereen persoonlijk getuige was geweest en leek iedereen de 'dader' te kennen. Toen de politie daags erna verklaarde dat er geen sprake was van een inhaalmanoeuvre en evenmin van roekeloos rijden kwam er opnieuw een stroom reacties binnen. Wederom van dezelfde strekking. Hoewel nergens gemeld, stond voor bijna iedereen etnische afkomst vast, wisten heel veel mensen te melden wat de jongen allemaal op zijn kerfstok zou hebben en uit wat voor een familie hij komt: Marokkaans, crimineel en ook in de familie het een en ander aan de hand. Dan komt de vraag wat je daar als redactie mee aan moet. Er zitten voornamelijk kreten en beweringen tussen die niet zijn te verifiëren. Moet je dat toch maar door de vingers zien? Moet je zelf al die persoonlijke beschuldigingen ga natrekken? Kun je als redactie vertrouwen op wat de politie uit onderzoek heeft vastgesteld? En als je dat doet, kun je dan opmerkingen daarover nog plaatsen?
Censuur! Opdracht van de politie! Dat was al meteen de eerste reactie na het schrappen van alle reacties. Niets van dat al. De discussie op de site ontaardde in een grote scheldpartij, waarbij zware, persoonlijke beschuldigingen aan het adres van betrokkenen zijn geuit. Zonder enige vorm van bewijs, zonder verifieerbare feiten.
Internet nodigt niet uit tot nuancering. Moet je wel alles toelaten of mag je regels stellen? Kun je eigenlijk spelregels hanteren op internet?

Op naar een virtuele vriendenkring!

Zo, dat zit er weer op. Kerst, oudjaar, nieuwjaar zijn voorbij. De vrije dagen achter de rug en in de eerste volle week van het nieuwe jaar weer aan de slag. Ik ben er klaar voor, lekker uitgerust en zonder al te veel nieuwe goede voornemens. Bij elke jaarwisseling  nieuwe goede voornemens uiten is al jaren niet meer aan mij besteed. Loze gebaren in mijn ogen, de meeste goede voornemens van nieuwjaarsdag hebben een houdbaarheid van soms maar enkele uren. Gewoon het hele jaar door zorgen dat je naar beste kunnen leeft en werkt.

Toch heb ik op deze eerste werkdag een voor mijn doen revolutionaire daad verricht. Ik heb me gemeld bij Facebook. Een 'vriendenclub' op internet waar ik vanaf heden deel van uit maak. Ik kan en wil er nog niet veel over zeggen, want ik heb het voornamelijk uit nieuwsgierigheid gedaan. Twitter , Hyves en Facebook zijn in het afgelopen jaar gemeengoed geworden, zo hoor ik steeds. Ik heb me daar niet zo mee beziggehouden, maar ik ben wel nieuwsgierig geworden. Wat is het? Wat kun je ermee? Wat schiet je er mee op? Het zijn allemaal vragen die ik binnenkort zelf hoop te kunnen beantwoorden. Wat aan de late kant, zo zullen veel van mijn collega's zeggen, die helemaal thuis zijn in deze virtuele vriendenclubjes. De kersttoespraak van Beatrix heeft het laatste zetje gegeven. Zij noemde internet niet, maar doelde daar met haar pleidooi voor menselijk contact zeker op. Ik vond dat wel sympathiek, maar las in de krant dat het naar de mening van een collega heel anders in elkaar steekt dan de majesteit suggereerde. We zullen zien, wellicht hoor ik binnenkort tot een van uw virtuele vrienden of zie ik u in mijn vriendenkring verschijnen.

Sneeuwpret en sneeuw-chagrijn

Mijn collega van de opinieredactie deed er bij de lunch tamelijk laconiek over. Door de sneeuw is het parkeerdek achter het gebouw van de krant in Den Bosch maar beperkt bruikbaar en dus parkeerde hij zijn auto in de nabijheid. Zonder parkeergeld te betalen en dat leverde hem meteen een bon op. Het heeft zijn sneeuwpret (nog) niet bedorven.

Een heel andere reactie dan wat je op de site van de krant ziet bij de berichten over de sneeuw, de gladheid en de gladheidsbestrijding. Tjongejonge, wat is het daarmee toch treurig gesteld! Als ik tenminste geloof mag hechten aan al het chagrijn dat er uit veel reacties spreekt. Chagrijn dat zich vooral in de 'grote' stad afspeelt, want het gaat bij de klagers vooral om wat er in Tilburg en Den Bosch aan de hand is. Een scheiding tussen de stedeling en de dorpeling. Reacties uit de kleinere steden en dorpen zijn er nauwelijks, of het moeten de schrijvers zijn die het opnemen voor de sneeuwruimers en gladheidsbestrijders.

Ik wil het allemaal niet bagatelliseren, maar een wethouder vanwege de sneeuwoverlast naar huis willen sturen werkt wel op de lachspieren. Zoals ook de verwijten aan de busmaatschappijen groteske vormen aannemen. 'Er kon gemakkelijk gereden worden met een auto',  zo laat iemand weten. Alsof het geen verschil maakt! Een buschauffeur legt het vervolgens haarfijn uit hoe gevaarlijk het kan zijn voor een bus  onder deze weersomstandigheden.  

Nog een mooie om te onthouden: de PvdA-fractie in de Tilburgse raad heeft het college van B. en W. een aantal prangende vragen gesteld over de gladheid in de stad. Een probleem dat alleen Tilburg geldt, want in andere steden als Den Bosch en Breda verloopt het goed, zo lees ik in de toelichting op de vragen. Hoe is dat nou te rijmen met al die mensen uit Den Bosch, die even hard klagen als de mensen uit Tilburg? De socialisten hebben het zelf onderzocht: 'Verwachtingsvol heeft de fractie van de PvdA gisteren en vandaag (waar dit mogelijk was en de fietspaden niet onder een dikke laag sneeuw waren bedekt) de stad doorgefietst om te controleren of dit nieuwe beleid ook daadwerkelijk tot resultaat heeft geleid'.  Zouden ze hard onderuit zijn gegaan en zouden ze dat op deze manier de wethouder willen aanwrijven?

Wat doe je met de Q-koorts?

Voor de redactie van de krant is de Q-koorts nieuws dat alles overheerst. Al maandenlang, want lang voordat Zembla afgelopen zondag de plaag voor met name Brabant aan de orde stelde heeft de krant daarover geschreven bevatte voor wie dat allemaal heeft gelezen weinig nieuws. Op 'Den Haag' heeft die uitzending volgens mij wel aardig wat invloed gehad. Zeker, nadat begin deze week de onderzoekrapporten naar buiten kwamen.

Als regionale krant heeft de redactie van het Brabants Dagblad een voorsprong in de nieuwsvoorziening over de Q-koorts. Dagelijks zijn meerdere redacteuren met het onderwerp bezig en dat zal nog wel even zo blijven. Elke morgen is die Q-koorts het voornaamste onderwerp van gesprek in het redactioneel overleg. Wat gaan we doen? Wat weten we? Hoe gaan we het brengen? Wie zetten we op welk onderwerp? Het zijn allemaal vragen die aan de orde komen. Vanochtend van een collega de vraag: wat kunnen we extra toevoegen? Hoe kunnen we onze voorsprong in kennis van wat er speelt journalistiek verbreden? Er komt een Brabants Dagblad debatavond over het onderwerp, de dagelijkse reactie-rubriek De Kwestie ging er al over. Zijn er nog andere ideeën? Een vragenrubriek misschien, waarbij lezers met al hun vragen terecht kunnen en waarbij wij als redactie zorgen voor een deskundig antwoord? De lezers krijgen al het nieuws te lezen, maar kunnen zo ook nog eens met hun vragen bij de krant terecht. Aardig idee, zijn er nog andere suggesties?