Lezersredacteur

Pedofiel met of zonder naam?

Het blijft op d e redactie telkens een worsteling. Moet je verdachten van een misdrijf of veroordeelden met volledige naam noemen of niet? Vandaag in de krant wordt de Eindhovense pedofiel voluit genoemd. Hoe kan dat, als de beleidsregel is dat namen van verdachten niet worden genoemd? Op de site van de krant kwam in het nieuws  van vandaag die naam weer niet voor, al gebeurde dat eerder weer wel. En waarom stopte de krant pas na twee dagen in de berichtgeving met het noemen van de volledige naam van de Bossche zwemleraar, die van ontucht wordt verdacht? 

De conclusie op de redactie vanmorgen was eenduidig: er moet een heldere lijn zijn in wat we in dit soort gevallen doen. Daar kan ik van harte mee instemmen. Duidelijkheid is bij alle nieuws van essentieel belang. Als die lijn is om namen van verdachten niet te noemen, hoe komen ze dan toch in de krant? Het zijn de bekende uitzonderingen op de regel. Geen namen, tenzij... Tenzij het om bijvoorbeeld om een bekende Nederlander gaat of tenzij de verdachte in kwestie zelf de publiciteit zoekt. Bij de Eindhovense pedofiel was dat laatste zeker het geval: hij belde naar de krant, naar de radio en naar de televisie om zijn kijk op de zaak te geven. Lijkt me duidelijk een geval dat voldoet aan het criterium dat het iemand is die zelf de publiciteit zoekt. Bij de Bossche zwemleraar was de eerste gedachte dat het om een zo bekende man ging, dat het noemen van de naam ook onder zo'n 'tenzij-regel'  zou vallen. Maar daar kwam de redactie snel op haar schreden terug. De man is in Den Bosch en naaste omgeving enigszins bekend, maar verder ook niet. En dus werd hij weer als een 'gewone' verdachte behandeld, geen naam in de krant dus.

Een heldere lijn is een goed uitgangspunt. Het zal nooit tot absolute zekerheden leiden, want elke keer komt de 'tenzij-regel' aan de orde en elke keer zal het moment van beslissing uitmaken of die van toepassing is. En dat zal op zijn beurt in veel gevallen weer tot discussie leiden. Ook over de vraag of de gedrukte krant en het internet, de website van de krant, zo verschillend mogen zijn.

Kan dat anders?

Er is geen opzet in het spel. Niemand heeft het zo bedoeld. En toch kunnen de combinatie van tekst en reclame verkeerd uitvallen. Of het nou gedrukt is, op de radio is te horen of op de televisie of op internet is te zien, overal komt het voor. Is er bijvoorbeeld nieuws over een busongeluk in Spanje staat daarbij een advertentie voor goedkope seniorenvakanties in Spanje per - jahoor! - bus. Dat valt moeilijk uit te leggen, al weet ik uit eigen ervaring dat het in de meeste gevallen nauwelijks is te voorkomen.

Nog zoiets, waar je vragen bij kunt stellen: op internet plaatst Google advertenties die zijn geselecteerd op basis van trefwoorden. Komt er op de site iets te staan over een muziekuitvoering, dan verschijnen er bij wijze van spreken automatisch advertenties  - adds in internetkringen - over muziekinstrumenten. Dat kan pijnlijk uitwerken als er gesproken wordt over doden bij een aanslag en er een 'add' wordt toegevoegd over levensverzekeringen. Er zijn nog wel meer ongelukkige combinaties te noemen.

Kan dat anders? Mijn eerste indruk is, ja natuurlijk kan dat anders. De praktijk is weerbarstiger. Er zijn afspraken gemaakt, overeenkomsten gesloten en dat maakt het moeilijk om  in te grijpen. Het is de prijs voor de moderne tijd denk ik dan maar. Er zitten geen kwade bedoelingen achter, maar toch, verworvenheden? 

Snel, een primeur!

Moet je bijzonder, interessant en groot nieuws bewaren voor de gedrukte krant of al meteen op de internetsite melden?

Maandag was dat op de redactie even de vraag toen bekend werd dat het een onderzoek komt naar mogelijk corrupt handelen door het Tilburgse raadslid Hans Smolders. Het gaat mij niet om de inhoud van het nieuws maar over de vraag wanneer je daarmee komt.

In de journalistiek is het brengen van een primeur - als eerste met het nieuws komen - een hoogtepunt voor iedere verslaggever. Eigen nieuwsgaring die leidt tot opzienbarend nieuws, daarmee kun je scoren. In het geval van een raadslid - al vele malen in het nieuws geweest - dat mogelijk flink in de fout is gegaan is er zeker sprake van groot nieuws. En dan komt de vraag: zetten we het meteen op de site of niet? Als dat nieuws  de wereld in gestuurd wordt betekent het dat andere media er meteen mee aan de slag gaan. Radio, televisie en internet troeven vervolgens de gedrukte krant af, omdat die immers pas een dag later verschijnt.

In de 'oude' tijd was het bewaren van nieuws om in de krant een primeur te hebben, die andere media het nakijken geeft bepaald niet ongebruikelijk. Nu, met alle snelle verbindingen die er zijn, is dat nog geen verleden tijd voor onze dagbladredactie.

Internet en gedrukte krant zijn samengesmolten. Multimediaal werken is het toverwoord. Gewoon melden als het nieuws zich voordoet, zou ik zeggen. En wel zo snel mogelijk.  

Oprotten! Wachtgeldslurper!

'Notoire leugenaar', 'Vreeman oprotten!', 'witte boorden crimineel, 'wachtgeldslurper'.

De Midi-affaire maakt veel los in Tilburg. Het theater maakt de tongen los. Het kostte vele euro's meer dan  was begroot. In een onderzoeksrapport wordt gesteld dat burgemeester Ruud Vreeman van Tilburg informatie heeft achtergehouden voor de gemeenteraad. De raad spreekt er woensdag over, maar op de site van het Brabants Dagblad hebben velen hun oordeel al klaar. Internet doet alle remmen losgooien. Het woordgebruik is soms onthutsend plat. Wat ik hierboven heb gezet is daar een voorbeeld van. Dan heb ik het nog niet eens over de scheldkanonnades die het niet gehaald hebben.

Het nieuws over de affaire en de wankelende positie van de Tilburgse burgemeester leiden op de site tot ongekend veel reacties. Opnieuw blijkt  weer dat  reacties op internet niet altijd getuigen van fijnzinnigheid. Dan slaat bij mij de twijfel weer toe. Wat doe je als je dat weer eens leest en iemand, in dit geval een burgemeester, zo voor rotte vis wordt uitgemaakt? 'Vrijheid van meningsuiting' heb ik al te vaak gehoord in discussies over internetfora als die van de krant. Maar hoe ver gaat die vrijheid? Moet je maatschappelijke ontwikkelingen volgen of een eigen standaard handhaven? Het Brabants Dagblad heeft eigen spelregels, ze staan bij ieder artikel vermeld. Ik ben geen voorstander van zedenmeesterij, ik wil evenmin een ander voorschrijven wat hij wel of niet mag zeggen of schrijven.  Maar soms krijg ik toch wel eens de neiging om uit te roepen: hou toch eens op met dat katten. Of zou ik hetzelfde moeten doen als wat een van de bezoekers opschreef: 'Heerlijk, het enige wat Tilburgers in dit forum in elk geval goed kunnen is: zeiken.' Maar gelukkig, er staat heel veel reacties op, waarin in beschaafde bewoordingen een mening wordt gegeven. Dat maakt weer veel goed. 

Spotten met de DSB

Het is een en al treurigheid wat je leest over de ondergang van het imperium van Dirk Scheringa. DSB is al bijna niet meer en dat wordt overal breed uitgemeten. Verbazing over hoe het zover heeft kunnen komen en vragen over wat voor gevolgen dat allemaal heeft voor mensen die zaken deden met de West-Friese bankier. Krant, radio en televisie krijgen er niet genoeg van en dat zal nog wel even doorgaan.

Een bijzonder aspect in al dat nieuws in de gedrukte krant zijn de cartoons, de spotprenten. Mensen of gebeurtenissen uit het nieuws worden op de hak genomen. Zonder aanziens des persoon zou ik willen zeggen, want Dirk Scheringa wordt in de krant van vandaag zelfs drie keer op de hak genomen. Smaken verschillen en humor is niet voor iedereen hetzelfde. FC Knudde van vandaag doet  voor mij zijn naam eer aan met een knullige strip, waarbij de S van DSB wordt vervangen door de N van De Nederlansche Bank. En daar zit Koeman naar te kijken vanuit zijn auto. Mij deed het niets.

Onze 'eigen' cartoonist Tom doet dat veel beter. Een prachtige prent vind ik het op onze opiniepagina. Die tekening vertelt het hele verhaal: Dirk Scheringa voor een scheefhangend schilderij in zijn eigen museum. Onder het schilderij op de grond kaarten met daarop DSB. De titel van het schilderij: 'Kaartenhuis' D. Scheringa.   Prachtig, het imperium is als een kaartenhuis in elkaar gestort. Tekenaar Tom is heel wat origineler dan zijn collega op pagina 2 en 3 van de krant: een schaatser die door het ijs zakt. Zo voorspelbaar dat het niet grappig meer is.

Spottend tekenen is al tekenend commentaar leveren. In het geval van Tom een vernietigend commentaar. Ik kan daar intens van genieten.

Door het stof

Ik zou het vandaag het liefst heel kort houden. Ik ben op de vroege ochtend al verschillende keren diep door het stof gegaan, stond met de mond vol tanden en had geen behoorlijk weerwoord te bieden. Voor een lezersredacteur  heel ongemakkelijk. De krant maken is soms een ingewikkeld proces, de moderne techniek is niet altijd een zegen, maar berichten dubbel in een en dezelfde krant is moeilijk aan de lezer uit te leggen. Het  is in de krant van vandaag twee keer het geval. Tel daarbij dat een pagina met familieberichten in de Tilburgse editie een herhaling is van die van gisteren, dan is duidelijk dat mijn ochtend geen onverdeeld genoegen is geweest.

Ingewikkeld of niet, het zijn allemaal professionals die aan de krant werken. Dat soort fouten hoort niet gemaakt te worden. Er zijn goede werkafspraken en die moet iedereen nakomen. Zelfs al is het razend druk.

En wat doe je dan als lezers je erover aanspreken? Geen verklaring oplepelen hoe het kan gebeuren, geen uitvluchten verzinnen, geen vergoelijking aandragen. Nee, gewoon diep door het stof voor de lezer en toegeven dat het beschamend is. Ik zorg in ieder geval dat de hele redactie weet hoe de lezers hebben gereageerd.  

Allemaal werken in het weekeinde

Hoe los je het probleem op dat er voor de maandagkrant weinig kopij is? Voor een uitbater van een café in het land van Heusden en Altena is het duidelijk: net zoals in de horeca moet  de hele redactie gewoon doorwerken in het weekeinde. Vrije dagen kunnen in de loop van de rest van de week worden opgenomen.

Alleereerst natuurlijk de vraag of er in de maandagkrant te weinig nieuws staat. Op sportgebied is dat zeker niet het geval, daarmee is elke maandag een heel katern meer dan gevuld. Het eerste katern met algemeen en regionaal nieuws is op maandag inderdaad dikwijls bescheidener dan op andere dagen in de week. Niet terecht vindt de café-uitbater, juist in het weekeinde gebeurt er van alles en daar is de krant lang niet altijd bij aanwezig. Hij geeft als goed voorbeeld voor oplossing van het probleem de horeca. In het weekeinde is het daar alle zeilen bijzetten en moet iedereen aan de slag om de klant te bedienen. Dat zou de krant toch ook moeten doen?

Aardige vergelijking, krant en kroeg. In de kroeg wordt de krant gelezen, maar veel meer raakvlakken zijn er niet. Bij de krant gaat de hele week het nieuws door, in de meeste kroegen is het door de week rustig. Wil ik daarmee de suggestie zomaar wegpoetsen? Zeker niet, want ik denk dat de kroegbaas wel een punt scoort. Een punt op het gebied van de actualiteit. Dat er in het weekeinde in het verspreidingsgebied van de krant meer gebeurt dan op maandag in de kolommen is terug te vinden klopt. Is ook begrijpelijk, want de redactie zal altijd moeten kiezen waarover wel en waarover geen verslag wordt gemaakt. Het punt waar de lezer  - wellicht onbedoeld - op wijst is dat in het weekeinde het nieuws niet ophoudt en dat we op maandag niet altijd even actueel zijn. De meeste redacteuren hebben vrij. Nieuws is pas nieuws als het in de krant staat en soms vinden wij journalisten dat het wel een dag kan wachten.  Dat zouden we niet moeten doen. Niet iedereen hoeft in het weekeinde te werken, maar nieuws uitstellen vanwege het weekeinde, dat zouden we ook niet moeten doen.