Lezersredacteur

Sneeuwpret en sneeuw-chagrijn

Mijn collega van de opinieredactie deed er bij de lunch tamelijk laconiek over. Door de sneeuw is het parkeerdek achter het gebouw van de krant in Den Bosch maar beperkt bruikbaar en dus parkeerde hij zijn auto in de nabijheid. Zonder parkeergeld te betalen en dat leverde hem meteen een bon op. Het heeft zijn sneeuwpret (nog) niet bedorven.

Een heel andere reactie dan wat je op de site van de krant ziet bij de berichten over de sneeuw, de gladheid en de gladheidsbestrijding. Tjongejonge, wat is het daarmee toch treurig gesteld! Als ik tenminste geloof mag hechten aan al het chagrijn dat er uit veel reacties spreekt. Chagrijn dat zich vooral in de 'grote' stad afspeelt, want het gaat bij de klagers vooral om wat er in Tilburg en Den Bosch aan de hand is. Een scheiding tussen de stedeling en de dorpeling. Reacties uit de kleinere steden en dorpen zijn er nauwelijks, of het moeten de schrijvers zijn die het opnemen voor de sneeuwruimers en gladheidsbestrijders.

Ik wil het allemaal niet bagatelliseren, maar een wethouder vanwege de sneeuwoverlast naar huis willen sturen werkt wel op de lachspieren. Zoals ook de verwijten aan de busmaatschappijen groteske vormen aannemen. 'Er kon gemakkelijk gereden worden met een auto',  zo laat iemand weten. Alsof het geen verschil maakt! Een buschauffeur legt het vervolgens haarfijn uit hoe gevaarlijk het kan zijn voor een bus  onder deze weersomstandigheden.  

Nog een mooie om te onthouden: de PvdA-fractie in de Tilburgse raad heeft het college van B. en W. een aantal prangende vragen gesteld over de gladheid in de stad. Een probleem dat alleen Tilburg geldt, want in andere steden als Den Bosch en Breda verloopt het goed, zo lees ik in de toelichting op de vragen. Hoe is dat nou te rijmen met al die mensen uit Den Bosch, die even hard klagen als de mensen uit Tilburg? De socialisten hebben het zelf onderzocht: 'Verwachtingsvol heeft de fractie van de PvdA gisteren en vandaag (waar dit mogelijk was en de fietspaden niet onder een dikke laag sneeuw waren bedekt) de stad doorgefietst om te controleren of dit nieuwe beleid ook daadwerkelijk tot resultaat heeft geleid'.  Zouden ze hard onderuit zijn gegaan en zouden ze dat op deze manier de wethouder willen aanwrijven?

Wat doe je met de Q-koorts?

Voor de redactie van de krant is de Q-koorts nieuws dat alles overheerst. Al maandenlang, want lang voordat Zembla afgelopen zondag de plaag voor met name Brabant aan de orde stelde heeft de krant daarover geschreven bevatte voor wie dat allemaal heeft gelezen weinig nieuws. Op 'Den Haag' heeft die uitzending volgens mij wel aardig wat invloed gehad. Zeker, nadat begin deze week de onderzoekrapporten naar buiten kwamen.

Als regionale krant heeft de redactie van het Brabants Dagblad een voorsprong in de nieuwsvoorziening over de Q-koorts. Dagelijks zijn meerdere redacteuren met het onderwerp bezig en dat zal nog wel even zo blijven. Elke morgen is die Q-koorts het voornaamste onderwerp van gesprek in het redactioneel overleg. Wat gaan we doen? Wat weten we? Hoe gaan we het brengen? Wie zetten we op welk onderwerp? Het zijn allemaal vragen die aan de orde komen. Vanochtend van een collega de vraag: wat kunnen we extra toevoegen? Hoe kunnen we onze voorsprong in kennis van wat er speelt journalistiek verbreden? Er komt een Brabants Dagblad debatavond over het onderwerp, de dagelijkse reactie-rubriek De Kwestie ging er al over. Zijn er nog andere ideeën? Een vragenrubriek misschien, waarbij lezers met al hun vragen terecht kunnen en waarbij wij als redactie zorgen voor een deskundig antwoord? De lezers krijgen al het nieuws te lezen, maar kunnen zo ook nog eens met hun vragen bij de krant terecht. Aardig idee, zijn er nog andere suggesties?

Laken, veinzen en gispen

Over taal raak je nooit uitgepraat. Taal- en tikfouten in de krant leveren elke dag reacties op van lezers, die zich afvragen waarom die fouten worden gemaakt. Daar wil ik het dit keer even niet over hebben. Wel over woordkeuzes van de redactie. Op de voorpagina van vandaag als openingskop: 'Deal met grond gelaakt'. Geen goede kop, dat geef ik meteen toe. Ik kan er niet uit opmaken wat het nieuws is, zelfs niet met het woord Heijmans boven die kop. Maar ook daarover wil het niet hebben. Het gaat me dit keer om het woord 'gelaakt', het voltooid deelwoord van het werkwoord 'laken'. Wie kent dat woord nog? Bij de krantenbespreking hadden we het erover, tijdens de lunch kwam het opnieuw ter sprake.

'Laken' betekent 'verwerpen' of 'afkeuren'. Een woord dat in het dagelijkse spraakgebruik nauwelijks meer voorkomt. 'Maar wel een bestaand Nederlands woord en dus is er niks mis mee om dat te gebruiken,' poneerde een van mijn collega's heel stellig. En in dat gesprek kwamen wel meer van die 'oude' woorden voorbij. Wat te denken van 'veinzen', dat ook nogal eens in krantenkoppen staat. Of nog mooier, 'gispen'. Wie kent dat nog en wie gebruikt dat nog? 'Gispen' betekent volgens het woordenboek 'berispen' of 'hekelen'.

Het zijn van die typische woorden die je bijna alleen in kranten tegenkomt. Ze zijn kort en daarmee handig in het gebruik bij het maken van koppen. Ze komen de duidelijkheid voor de lezer niet ten goede, daar ben ik van overtuigd. En alleen daarom moet je ze vermijden. Het zijn bestaande Nederlandse woorden, maar wel woorden die in onbruik zijn geraakt en daardoor voor veel lezers niet in een oogopslag begrijpelijk. Zijn er nog meer voorbeelden van zulke enigszins ouderwetse woorden?