Laken, veinzen en gispen

Over taal raak je nooit uitgepraat. Taal- en tikfouten in de krant leveren elke dag reacties op van lezers, die zich afvragen waarom die fouten worden gemaakt. Daar wil ik het dit keer even niet over hebben. Wel over woordkeuzes van de redactie. Op de voorpagina van vandaag als openingskop: 'Deal met grond gelaakt'. Geen goede kop, dat geef ik meteen toe. Ik kan er niet uit opmaken wat het nieuws is, zelfs niet met het woord Heijmans boven die kop. Maar ook daarover wil het niet hebben. Het gaat me dit keer om het woord 'gelaakt', het voltooid deelwoord van het werkwoord 'laken'. Wie kent dat woord nog? Bij de krantenbespreking hadden we het erover, tijdens de lunch kwam het opnieuw ter sprake.

'Laken' betekent 'verwerpen' of 'afkeuren'. Een woord dat in het dagelijkse spraakgebruik nauwelijks meer voorkomt. 'Maar wel een bestaand Nederlands woord en dus is er niks mis mee om dat te gebruiken,' poneerde een van mijn collega's heel stellig. En in dat gesprek kwamen wel meer van die 'oude' woorden voorbij. Wat te denken van 'veinzen', dat ook nogal eens in krantenkoppen staat. Of nog mooier, 'gispen'. Wie kent dat nog en wie gebruikt dat nog? 'Gispen' betekent volgens het woordenboek 'berispen' of 'hekelen'.

Het zijn van die typische woorden die je bijna alleen in kranten tegenkomt. Ze zijn kort en daarmee handig in het gebruik bij het maken van koppen. Ze komen de duidelijkheid voor de lezer niet ten goede, daar ben ik van overtuigd. En alleen daarom moet je ze vermijden. Het zijn bestaande Nederlandse woorden, maar wel woorden die in onbruik zijn geraakt en daardoor voor veel lezers niet in een oogopslag begrijpelijk. Zijn er nog meer voorbeelden van zulke enigszins ouderwetse woorden?