Lezersredacteur

Is het hier oorlog?

Ooit zag ik in een onrustig verlopen demonstratie een bord met de tekst 'Is het hier oorlog?' Zover is het toen niet gekomen. Gisteren in de krant leek dat in het geval te zijn geweest in Valkenswaard. Een sportwedstrijd afgelopen weekeinde van de plaatselijke De Valk tegen WSC uit Waalwijk had blijkens het korte verslag in de krant alles van een zware en vooral gewelddadige veldslag.

De kop: WSC verzuimt grote scalp te pakken. Krijgszuchtige taal uit de indianenwereld, waar ik als kind van kon smullen in de boeken van Arendsoog en Witte Veder. Heel verantwoorde boeken, want dodelijk geweld kwam er nauwelijks in voor. Lezen we verder dan blijft het verslag van de voetbalwedstrijd van WSC tegen het Valkenswaardse De Valk een gewelddadig karakter houden. Want, zo lees ik, WSC had De Valk op de 'pijnbank' kunnen leggen, 'maar de Waalwijkers vergaten bij de stand 1-2 de trekker over te halen'. Nou, nou, heftige scènes daar in Valkenswaard!

In de sportverslaggeving is beeldende taal niet ongebruikelijk. In zijn enthousiasme kan een verslaggever soms ver gaan. Scalperen, op de pijnbank leggen en vervolgens afschieten lijkt we wat al te beeldend. Akkoord, het is voetbal, maar zo bloederig hoeft het van mij nou ook weer niet.

Niet versleten

Pauw en Witteman gisteravond: een van de gasten was de in Rusland stinkend rijk geworden Derk Sauer. Hij is een van de financiers van de nauwelijks bekeken televisiezender Het Gesprek en binnenkort voor een paar procenten aandeelhouder  van NRC Handelsblad. Dan ben je in de ogen van de duo  P. en W. al heel wat! Krullenbol Pauw was op dreef. Dat Sauer zich inlaat met een dagblad vond hij maar niks. Een dagblad, puh, dat is toch helemaal passé. Oud nieuws, niet interessant, is van geen waarde meer en heeft de mensheid niets meer te vertellen. Het zal wel prikkelend bedoeld zijn. Sauer had er geen zinnig antwoord op. 'Content-versterking' is het enige dat me bijgebleven is. Een dagblad niet interessant meer? Kom nou toch! Dagelijks  interessant genoeg voor een paar miljoen mensen om te lezen. Waar zouden trouwens al die nieuwsrubrieken zijn en  vooral al die nieuwssites op internet zonder de dagbladen? Het zou een schrale vertoning worden.

Ik heb heel andere ervaringen, al ben ik natuurlijk hartstikke partijdig als krantenman. Vier keer stond ik de afgelopen dagen voor een schoolklas, twee keer op de Aquamarijnin Den Bosch, twee keer op 't Palet in Dinther. Beide scholen hebben een mediaproject, De Aquamarijnkinderen maken een krant over de natuur in de omgeving van de school, de Paletkinderen zijn nog grootser bezig met een multimediaproject, waarbij ze in groepjes van twee of meer kinderen allerlei onderwerpen  moeten uitdiepen die met communicatie te maken hebben. Mijn rol was bescheiden: vertellen over de krant, over wat nieuws is en hoe je artikelen schrijft en interviews houdt. Waar ik mijn optimistische kijk van heb gekregen? Heel duidelijk, vrijwel alle kinderen kennen de krant en heel veel kinderen lezen stukjes uit de krant. Ha, denkt u, natuurlijk zeggen ze dat tegen de journalist die voor de klas staat! Ik heb het daar niet bij gelaten en gevraagd wat ze dan wel  in de krant hadden gelezen die dag of die week ervoor. Dat gaf mij het goede gevoel, want er kwam steeds aardig wat voor de dag, van sport tot strips en van de foto uit de buurt tot de mooie winterprentjes. En nu ik toch zo blij bezig ben nog even iets over de vierdeklassers van gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel. Een maand lang zijn ze met een groot project bezig over Rusland. Over onderwerpen als  armoede, globalisering en cultuur maken ze een film van 15 minuten en - jawel! - twee krantenpagina's. Ook zij spiegelen zich daarbij aan de krant, ook zij lezen de krant zo bleek me bij mijn bezoek aan die school.

Ik durf het hardop te zeggen: het dagblad is oud, maar nog lang niet versleten.

Iedereen weet het precies

Het blijft lastig. De verwijten vliegen je al snel om de oren: censuur! Vanochtend hebben we rigoureus ingegrepen en bij twee artikelen op de site alle reacties geschrapt en een einde gemaakt aan de mogelijkheid om nog verder te reageren. Dat is me nogal een ingreep, maar er zat niks anders op. Veel van de reacties konden niet door de beugel, zo oordeelden we.
Donderdag overleed een Bossche vrouw na een aanrijding. In de eerste berichten was er sprake van een inhaalmanoeuvre die fataal zou uitpakken. Het gebeurde in de wijk Kruiskamp, de automobilist was 23 jaar en zijn auto was een BMW. Uitgeprint op A-viertjes leverde het 12 pagina's aan reacties op. En op een enkele uitzondering na leek het of iedereen persoonlijk getuige was geweest en leek iedereen de 'dader' te kennen. Toen de politie daags erna verklaarde dat er geen sprake was van een inhaalmanoeuvre en evenmin van roekeloos rijden kwam er opnieuw een stroom reacties binnen. Wederom van dezelfde strekking. Hoewel nergens gemeld, stond voor bijna iedereen etnische afkomst vast, wisten heel veel mensen te melden wat de jongen allemaal op zijn kerfstok zou hebben en uit wat voor een familie hij komt: Marokkaans, crimineel en ook in de familie het een en ander aan de hand. Dan komt de vraag wat je daar als redactie mee aan moet. Er zitten voornamelijk kreten en beweringen tussen die niet zijn te verifiëren. Moet je dat toch maar door de vingers zien? Moet je zelf al die persoonlijke beschuldigingen ga natrekken? Kun je als redactie vertrouwen op wat de politie uit onderzoek heeft vastgesteld? En als je dat doet, kun je dan opmerkingen daarover nog plaatsen?
Censuur! Opdracht van de politie! Dat was al meteen de eerste reactie na het schrappen van alle reacties. Niets van dat al. De discussie op de site ontaardde in een grote scheldpartij, waarbij zware, persoonlijke beschuldigingen aan het adres van betrokkenen zijn geuit. Zonder enige vorm van bewijs, zonder verifieerbare feiten.
Internet nodigt niet uit tot nuancering. Moet je wel alles toelaten of mag je regels stellen? Kun je eigenlijk spelregels hanteren op internet?

Op naar een virtuele vriendenkring!

Zo, dat zit er weer op. Kerst, oudjaar, nieuwjaar zijn voorbij. De vrije dagen achter de rug en in de eerste volle week van het nieuwe jaar weer aan de slag. Ik ben er klaar voor, lekker uitgerust en zonder al te veel nieuwe goede voornemens. Bij elke jaarwisseling  nieuwe goede voornemens uiten is al jaren niet meer aan mij besteed. Loze gebaren in mijn ogen, de meeste goede voornemens van nieuwjaarsdag hebben een houdbaarheid van soms maar enkele uren. Gewoon het hele jaar door zorgen dat je naar beste kunnen leeft en werkt.

Toch heb ik op deze eerste werkdag een voor mijn doen revolutionaire daad verricht. Ik heb me gemeld bij Facebook. Een 'vriendenclub' op internet waar ik vanaf heden deel van uit maak. Ik kan en wil er nog niet veel over zeggen, want ik heb het voornamelijk uit nieuwsgierigheid gedaan. Twitter , Hyves en Facebook zijn in het afgelopen jaar gemeengoed geworden, zo hoor ik steeds. Ik heb me daar niet zo mee beziggehouden, maar ik ben wel nieuwsgierig geworden. Wat is het? Wat kun je ermee? Wat schiet je er mee op? Het zijn allemaal vragen die ik binnenkort zelf hoop te kunnen beantwoorden. Wat aan de late kant, zo zullen veel van mijn collega's zeggen, die helemaal thuis zijn in deze virtuele vriendenclubjes. De kersttoespraak van Beatrix heeft het laatste zetje gegeven. Zij noemde internet niet, maar doelde daar met haar pleidooi voor menselijk contact zeker op. Ik vond dat wel sympathiek, maar las in de krant dat het naar de mening van een collega heel anders in elkaar steekt dan de majesteit suggereerde. We zullen zien, wellicht hoor ik binnenkort tot een van uw virtuele vrienden of zie ik u in mijn vriendenkring verschijnen.