« Een beter beeld | Hoofdmenu | Tongzoenarrest »

27 maart 2013

Op zoek naar de waarheid?

Naar aanleiding van mijn vorige blog over de nieuwe persrichtlijn van de Rechtspraak, stelde een lezer me een vraag over de waarheidsvinding door rechters. Ik schreef in mijn blog dat waarheidsvinding het doel is van de strafrechtzitting. De lezer vroeg zich af of dat niet ook geldt voor civiele zaken. Het antwoord op die vraag is: ja en nee. Ik zal het uitleggen.

Neem twee buren van wie de achtertuinen aan elkaar grenzen. De percelen worden gescheiden door een schutting van twee meter hoog. Buurman A heeft binnen een meter van die schutting enkele coniferen geplant die inmiddels een hoogte van vijf meter hebben bereikt. Buurman B heeft last van die hoge coniferen en vraagt buurman A zijn coniferen te snoeien tot de hoogte van de schutting. Buurman A weigert dit. Buurman B stapt daarop naar de civiele rechter om het alsnog gedaan te krijgen. Hij vraagt de rechter te vonnissen dat de coniferen van vijf meter te lang zijn en daarom moeten worden teruggesnoeid tot twee meter.

Als buurman A niet betwist dat de coniferen inderdaad vijf meter hoog zijn, dan zal ik daar als rechter bij de beoordeling van de zaak gewoon van uitgaan, ook al zijn de coniferen in werkelijkheid maar drie meter hoog. Ik ga in zo’n geval dus niet op zoek naar ‘de waarheid’.

Wanneer buurman A echter aangeeft dat de eis van buurman B niet klopt omdat de coniferen helemaal niet vijf meter hoog zijn en ze amper boven de schutting uitkomen, dan kan ik buurman B de opdracht geven om te bewijzen dat de coniferen zo hoog zijn als hij stelt. Op dat moment ga ik als rechter actiever op zoek naar ‘de waarheid’.

Als rechter in civiele zaken ben je dus afhankelijk van wat partijen aandragen. Een groene auto kan dus in een civiele zaak een paarse auto zijn, zolang geen van de partijen zegt dat ie groen is.

Gelukkig is het zo dat de rechter zich in het civiele recht inmiddels wel actiever mag opstellen dan in het verleden. De wet biedt daartoe meer ruimte door als regel te hanteren dat civiele rechters zoveel mogelijk zaken op een zitting moeten behandelen. Toen ik vijfentwintig jaar geleden tijdens mijn opleiding civiele zaken deed, was ik met name achter mijn bureau dossiers aan het bestuderen en uitspraken aan het schrijven, zonder dat ik ook maar een van de partijen had gesproken. Een behandeling op een zitting biedt de rechter de mogelijkheid vragen te stellen aan partijen om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de relevante feiten die spelen tussen partijen. Ook kun je als rechter toetsen of je interpretatie van bepaalde stukken overeenkomt met hoe partijen het zien. Op die manier probeer je tot een rechtvaardige beslissing te komen die zoveel mogelijk op ‘de waarheid’ is gebaseerd.

Posted by Brabants Dagblad on maart 27, 2013 at 09:38 vm | Permalink

Reacties

Dank u wel voor deze heldere uitleg. Misschien dat ik hier iets aan heb de komende maand in verschillende civiele zaken...

Geplaatst door: J.Huiskes | 28 mrt 2013 00:42:46

Het kan ook zijn dat buurman B de coniferen 5 meter schat ze in werkelijk niet zo hoog zijn hoe kan hij die gemeten hebben?Dus een rijdende rechter ziet ter plekke of het klopt maar een civiele rechter die trekt conclusie vanuit zijn stoel, en aan hand van zijn conclusies komt hij tot oordeel wel of geen waarheid.Immers de rechter heeft zelf ook niet gezien,maar aan hand van 2 verklaringen getoetst.

Geplaatst door: Selime | 12 mei 2013 01:31:41

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.